Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej

Odbudowa plus wzrost służby hydrograficznej Marynarki Wojennej do wnętrza latach 1945-1967

Organizowanie służby hydrograficznej rozpoczęło się wprzódy w środku czerwcu 1945. Zadania tego podjął się, po powrocie z niemieckiej niewoli, oficer przedwojennego BHMW - kmdr ppor. Karol Zagrodzki. Wśród pierwszych organizatorów plus pracowników służby hydrograficznej znaleźli się podobnie inni przedwojenni kadra Biura Hydrograficznego Marynarki Wojennej: kpt. mar. Ignacy Pogorzelski, ostateczność Józef Derda, Włodzimierz Szczerbo dodatkowo kartograf Piotr Jeleński. Podstawą formalną tworzenia powojennej służby hydrograficznej MW do wnętrza Polsce był nakaz organizacyjny nr 00163/Org. naczelnego dowódcy Wojska Polskiego z 7 lipca 1945, powołujący do życia organy piszczałkowe dowódcze plus instytucje Marynarki Wojennej. Na mocy wspomnianego rozkazu do dnia 30 lipca 1945 zostało zorganizowane Dowództwo Marynarki Wojennej, składające się z 8 osób i Sztab Główny Marynarki Wojennej, który w pierwszej chwili stanowiły resztkami sił trzy oddziały: Operacyjny dodatkowo Wyszkolenia Morskiego, Organizacyjno-Mobilizacyjny także Łączności. Następnie powiększono go pośród innymi o Oddział Zwiadu, Ogólny, Finansowy także o Oddział Hydrograficzny Sztabu Głównego Marynarki Wojennej[114].

Obsadę personalną ostatniego z wymienionych oddziałów zatrudniano na podstawie tzw. etatu nr 35/2, który w środku kierownictwie przewidywał następujące stanowiska: szefa oddziału (szefa służby hydrograficznej floty), starszego pomocnika szefa oddziału, pomocnika szefa oddziału plus kancelistę[115]. Stanowisku szefa został przypisany wielkość komandora (kmdr). Jest to istotne, gdyż ten faktyczny stan rzeczy w środku powiązaniu z ogólnymi trudnościami kadrowymi spowodował, że to urząd pozostawało wolne na wskroś period dookoła czterech miesięcy. W tym czasie, tj. od momentu 7 lipca do 1 listopada 1945 obowiązki szefa Oddziału Hydrograficznego wypełniał kmdr ppor. K. Zagrodzki [116], który de facto, zgodnie z rozkazem personalnym nr 19 z 17 września 1945, pozostawał w środku tym okresie na stanowisku st. pomocnika szefa oddziału. Oficjalne zdefiniowanie tego oficera na urząd szefa Oddziału Hydrograficznego Sztabu Głównego MW nastąpiło 1 listopada 1945, zaledwie na mocy rozkazu personalnego dowódcy MW nr 50 z 22 listopada 1945[117] Strukturę organizacyjną Oddziału Hydrograficznego Sztabu Głównego MW przedstawia schemat nr 4.

W trakcie badań prowadzonych wewnątrz polskich ośrodkach archiwalnych natrafiono na problem, który wciąż pozostaje poniekąd niewyjaśniony z powodu braku odpowiednich dokumentów. Sprawa dotyczy utworzenia Wydziału Hydrograficznego Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. Pierwszym dokumentem archiwalnym na ten kwestia jest dokument z 27 września 1945 podpisane wskroś szefa Oddziału Hydrograficznego Sztabu Gł. Mar. Woj. – kmdr. ppor. K. Zagrodzkiego skierowane do Szefa Sztabu Głównego MW dodatkowo zawierające zarys organizacji Wydziału Hydrograficznego działającego do wnętrza ramach Sztabu Głównego Marynarki Wojennej. W projekcie tym przedstawiono walny niwa zadań, organizację pracy dodatkowo zlepek etatów. Przedłożony na wskroś K. Zagrodzkiego zarys etatów przewidywał stanowiska na rzecz 9 oficerów, 26 podoficerów oraz marynarzy dodatkowo na rzecz 22 pracowników kontraktowych [118]. Struktura Wydziału Hydrograficznego Sztabu Głównego MW do wnętrza zaproponowanym kształcie na wskroś K. Zagrodzkiego właściwie nie różniła się od czasu organizacji oddziału wprowadzonej na podstawie etatu etatu 35/2 (zob. schemat nr 4). O utworzeniu takiego wydziału także jego funkcjonowaniu wewnątrz strukturach MW świadczą liczne dokumenty z lat 1946-1947, do wnętrza których występuje oficjalna nazwa: Wydział Hydrograficzny Sztabu Głównego MW. Analiza tych dokumentów[119] pozwala przypuszczać, że jego zrobienie mogło wleźć do wnętrza okresie od momentu maja do czerwca 1946 r. Niestety, do wnętrza oparciu o zgromadzone również dostępne archiwalia nie udało mi się wyznaczyć dokładnej daty również numeru rozkazu, który w środku postępowanie równobrzmiący potwierdzałby stworzenie takiego wydziału plus określał jego dokładne umiejscowienie wewnątrz strukturze MW. Jednakże zdecydowałem się na umieszczenie informacji o Wydziale Hydrograficznym, chcąc zaplanować ten rozdzielenie działalności służby hydrograficznej MW do wnętrza modus możliwie dokładny.

W maju 1947, wewnątrz związku z ogólną reorganizacją również redukcją wojska i do wnętrza celu dostosowania organizacyjnej struktury dowództwa plus poszczególnych jednostek do nowych realiów dodatkowo potencjał rozwoju MW, minister obrony narodowej polecił wkroczyć modyfikacje w środku istniejącej organizacji służby hydrograficznej MW. Podjął decyzję o zmianie: Oddziału Hydrografii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej – istniejącego wewnątrz etacie nr 35/2 – Sztabu Głównego Marynarki Wojennej – na zajęcie nr 35/67 Biura Hydrograficznego Marynarki Wojennej o stanie osobowym 29 wojskowych plus 29 kontraktowych”[120].

Po dwóch tygodniach, gdyż przedtem 12 czerwca 1947, na podstawie zarządzenia ministra obrony narodowej Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej, jak odrębna osobnik MW, otrzymała osobisty utwór JW 5393[121]. W strukturze organizacyjnej BHMW znalazły się wśród innymi: Wydział Kartograficzny, Wydział Pomiarowy, Sekcja Wydawnicza, Sekcja Instrumentów również Referat Zaopatrzenia[122]. Pełną strukturę organizacyjną BHMW według etatu nr 35/67 z 1947 przedstawia schemat nr 5.

W listopadzie 1948, do wnętrza związku z przejęciem na wskroś BHMW wszystkich czynności związanych z zaopatrzeniem Marynarki Wojennej do wnętrza narzędzia również materiały nawigacyjno-hydrograficzne, znacznemu zwiększeniu uległ dawny zakres działania obowiązków również pracy Referatu Zaopatrzenia BHMW. Dla zapewnienia właściwego wypełniania tych zadań, konieczne stało się zwiększenie uprawnień plus liczby personelu tego referatu. Swoje urząd w środku tej sprawie przedstawił K. Zagrodzki wewnątrz piśmie skierowanym wobec skraj listopada 1948 do szefa I Oddziału Sztabu Głównego MW[123]. W efekcie podjętych działań w środku styczniu 1949 w środku obszar dotychczasowego Referatu Zaopatrzenia powołano Wydział Zaopatrzenia także utworzono Składnicę Nawigacyjno-Hydrograficzną MW[124].

Siedziba BHMW pierwotnie znajdowała się do wnętrza tych samych pomieszczeniach, które zajmowali załoga jego poprzednika, to znaczy Oddziału Hydrograficznego Sztabu Głównego MW: wewnątrz budynku pod ul. Waszyngtona 42 w środku Gdyni. Ze względu na fakt, że budynek ten został przydzielony Ministerstwu Żeglugi także Handlu Zagranicznego, które umiejscowiło wewnątrz przed Państwowy Instytut Hydrologiczno-Meteorologiczny (PIHM), pracownicy BHMW musiał zmienić swoją siedzibę. Propozycję zmian do wnętrza tej sprawie naczelnik BHMW przedstawił na początku listopada ówczesnemu szefowi Wydziału Kwaterunkowo-Budowlanego Głównego Kwatermistrzostwa Marynarki Wojennej[125]. Po ponadrocznym okresie oczekiwania, 7 grudnia 1948 włości magnackie BHMW została przeniesiona na Oksywie oraz mimo wielu kolejnych zmian organizacyjnych, do 1968 nie zmieniła swojej dyslokacji[126].

BHMW w charakterze odrębna osobnik nie istniało długo, albowiem zaledwie poniekąd więcej niż 3 lata. Na początku grudnia 1950 r. na podstawie decyzji ministra obrony narodowej Biuro Hydrograficzne MW zostało od nowa włączone do struktur organizacyjnych Sztabu Głównego Marynarki Wojennej[127]. Przyjęło nową nazwę - Szefostwo Hydrografii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej, i jego kadra liczył 29 wojskowych dodatkowo 36 pracowników wojska[128]. Organizację Szefostwa Hydrografii Sztabu Głównego MW według etatu nr 35/132 z grudnia 1950 razem ze stanowiskami etatowymi przedstawia schemat nr 6.

Szefem Hydrografii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej został poprzedni kierownik BHMW – kmdr por. K. Zagrodzki; obowiązki jego zastępcy pełnił kmdr ppor. Kazimierz Szczęsny przybyły do służby hydrograficznej MW 4 listopada 1950[129].

Dość napięte układy międzynarodowe wynikające z sytuacji na Półwyspie Koreańskim spowodowały, że do wnętrza Polsce na przełomie 1950/1951 r. opracowano plany przyspieszonych zamierzeń organizacyjnych na lata 1951-1953[130]. W odniesieniu do MW przewidywano na pierwszym miejscu rozbudowę jednostek nadbrzeżnych plus lotnictwa, natomiast następnie zwiększenie liczby okrętów. Według założeń operacyjnych, MW w środku 1956 miała istnieć do wnętrza pełni przygotowana do realizacji prac trałowych wewnątrz akwenie Zatoki Gdańskiej plus na wodach przybrzeżnych. To z kolei powodowało niezbędność przygotowania odpowiednich opracowań kartograficznych (mapy, planszety) plus wyznaczenia punktów brzegowego oznakowania nawigacyjnego przeznaczonego do wystawienia na godzina ewentualnego konfliktu zbrojnego. W związku z powyższym zwiększeniu uległa wartość pracowników Szefostwa Hydrografii SG MW. Podstawę tego działania stanowił dyrektywa organizacyjny MON nr 0010/Org. z 22 stycznia 1953, według którego zgodnie z etatem nr 35/209, wartość wojskowych miała wynosić 33, natomiast pracowników wojska - 35[131]. Ten wcięcie został zmniejszony do wnętrza 1956 do poziomu w sumie 49 osób, z czego 23 etaty dotychczasowy przeznaczone na rzecz wojskowych plus 26 na rzecz pracowników wojska[132]. Zmiany te spowodował dyrektywa MON nr 056/Org. z 13 listopada 1956, wprowadzający posada nr 35/327, który niedługo został zastąpiony na wskroś zatrudnienie nr 35/336, ustanowiony na podstawie rozkazu organizacyjnego MON nr 047/Org. z 15 czerwca 1957[133]. W ostatnim z wymienionych etatów – dokonano zmiany nazwy z Szefostwa Hydrografii Sztabu Głównego Marynarki Wojennej na Szefostwo Hydrografii Marynarki Wojennej. Ustanowiono równolegle nadzwyczajnie rozbudowaną strukturę organizacyjną służby hydrograficznej MW. Przewidywano stworzenie aż siedmiu wydziałów plus powiększonej Sekcji Ogólnej z kancelarią także biblioteką oraz archiwum. Główną przyczyną powstania z większym natężeniem złożonej struktury była zapęd dostosowania organizacji służby hydrograficznej MW do stawianych jej nowych wymagań, które związane wcześniejszy z zapoczątkowaniem współpracy również współdziałania Marynarki Wojennej PRL z działającymi na Bałtyku flotami Związku Radzieckiego dodatkowo Niemieckiej Republiki Demokratycznej dodatkowo z planami unowocześnienia sił MW wynikających z zobowiązań Polski na kwestia Układu Warszawskiego[134]. Organizację Szefostwa Hydrografii Marynarki Wojennej zgodną z etatem nr 35/336 przedstawia schemat nr 7.

2 marca 1953 swoje obowiązki zdał dawny kierownik Hydrografii Marynarki Wojennej kmdr por. K. Zagrodzki. Tego samego dnia przejął je kmdr ppor. Edward Łączny[135] również pełnił aż do 1957. Kolejnym szefem został kpt. mar. Celestyn Spyra, który obowiązki na nowym stanowisku służbowym objął 5 września 1957[136].

Zwiększający się wiecznie niwa obowiązków wewnątrz dziedzinie aktualizacji posiadanych informacji dodatkowo zdobywania nowych, nawigacyjno-hydrograficznych danych pomiarowych prawie wymusił zmiany do wnętrza dotychczasowym systemie ich pozyskiwania. W tym celu utworzono oddzielną jednostkę przeznaczoną do realizacji nawigacyjno-hydrograficznego zabezpieczenia działań sił MW plus wykonywania prac hydrograficznych na potrzeby bezpieczeństwa żeglugi. Jednostka ta została sformowana wewnątrz połowie 1959 r. wg etatu nr 35/371, na podstawie rozkazu organizacyjnego szefa Sztabu Generalnego WP nr 047/Org. z 4 maja 1959 również otrzymała nazwę Oddziału Zabezpieczenia Hydrograficznego MW (OZH MW), utwór JW 5511. Została umieszczona w środku Gdyni-Oksywiu[137]. Nowa osobnik liczyła 40 etatów wojskowych. Pierwszym jej dowódcą został kpt. mar. Franciszek Kuchta, który swoje obowiązki objął 22 sierpnia 1959[138]. Do zadań jednostki należało: (...) 1. wykonywanie prac geodezyjnych; 2. zabezpieczanie hydrograficzne trałowań bojowych; 3. wykonywanie prac hydrograficznych; 4. kurs marynarzy do wnętrza specjalności hydrograf również obsługa brzegowych stacji radionamierzania[139]. W strukturach organizacyjnych JW. 5511 przewidziano wydzielenie Grupy Kompleksowych Prac Hydrograficznych (GKPH) plus Radiodalmierczej Grupy Hydrograficznej (RGH)[140]. RGH na początku 1960 została rozformowana[141] również na jej bazie utworzono Hydrograficzny Wydział Pomiarów Środkami Radiotechnicznymi (HWPŚR) składający się dwóch Grup Radionamierzania[142]. Dowódcą HWPŚR został por. mar. Stanisław Małachowski, natomiast GKPH dowodził kpt. mar. Bronisław Skotnicki. W składzie GKPH znajdowała się Grupa Jednostek Pływających wyposażona wewnątrz korab dwuwiosłową plus para motorowe łodzie sondażowe o nazwach Ł-1 oraz Ł-2[143].

W rozkazie powołującym do życia JW 5511 głowa MW nakazywał podobnie wstęp zmian do wnętrza organizacji Składnicy Nawigacyjno-Hydrograficznej plus stworzenie Warsztatów Naprawczych Szefostwa Hydrografii Marynarki Wojennej. Wszystkie te wymienione świeżo utworzone dodatkowo przeformowane jednostki zostały podporządkowane szefowi Sztabu Głównego MW w poprzek szefa Hydrografii[144] .

Wewnętrzna zrzeszenie Oddziału Zabezpieczenia Hydrograficznego MW poniekąd została od nowa zmieniona poprzednio w środku 1961. Było to spowodowane koniecznością dostosowania struktur tej jednostki do liczby realizowanych pomiarów hydrograficznych zwiększonej do wnętrza związku z planami opracowania także wydania wewnątrz połowie lat 60. nowej serii map morskich. W sierpniu 1961 wydano decyzję o utworzeniu Sekcji Opracowań Kameralnych Oddziału Zabezpieczenia Hydrograficznego MW (2 etaty oficerskie), której pierwszym kierownikiem został kpt. mar. Hieronim Kozłowski. Jednocześnie, zamiast dotychczasowej GKPH utworzono Wydział Pomiarów Hydrograficzno-Geodezyjnych z Grupą Pomiarów Hydrograficznych (etatowo 16 osób) i Grupą Pomiarów Geodezyjnych (etatowo 5 osób)[145]. Szefem tego wydziału został kpt. mar. Bronisław Skotnicki, zaś dowódcą grupy hydrograficznej ppor. mar. K. Żółtek[146]. Organizacja ta pozostała niezmieniona wskroś następne 3 lata. Strukturę organizacyjną OZH MW z listopada 1961 r. przedstawia schemat nr 8.

W połowie 1962 wydano decyzję o przeformowaniu istniejących od chwili mało co 3 lat Warsztatów Naprawczych Szefostwa Hydrografii MW, funkcjonujących wg etatu nr 35/373 na Zakłady Sprzętu Nawigacyjno-Hydrograficznego MW. Przestały one równolegle zależeć szefowi Hydrografii MW; zgodnie z nowym etatem nr 35/407 zatrudniały 9-osobowy personel[147].

W kwietniu 1964 wcięcie posiadania jednostek pływających OZH MW powiększył się o kolejne 2 motorowe łodzie sondażowe o nazwach Ł-3 także Ł-4 wcielone do MW 18 maja 1964[148]. Jednocześnie do wyposażenia Wydziału Pomiarów Hydrograficzno-Geodezyjnych OZH MW dołączono następne 3 stacje radionawigacyjne typu RYM-B, zwiększając w środku ten procedura liczbę posiadanych stacji do 6. Spowodowało to niezbędność przeformowania JW 5511: uprzedni posada nr 35/371 został zastąpiony na wskroś robota nr 35/437. Pozwoliło to zwiększyć liczbę osób wewnątrz tej jednostce aż do 126[149]. Wykaz ludzie oficerskiej OZH MW z tego okresu przedstawia załącznik nr 17.

W nowej strukturze pozostawiono bez zmian Grupę Jednostek Pływających plus Sekcję Opracowań Kameralnych, zaś zamiast jak dotąd istniejącego Wydziału Pomiarów Hydrograficzno-Geodezyjnych utworzono trzy Sekcje Pomiarów Hydrograficzno-Geodezyjnych. Dodatkowo utworzono ponadto Sekcję Operacyjną, Techniczną, Hydrometeorologiczną dodatkowo Oznakowania Nawigacyjnego, składającą się z dwóch Grup Stacji Radionawigacyjnych Brzegowych plus jednej Grupy Stacji Radionawigacyjnych Okrętowych. W 1967 wewnątrz strukturze organizacyjnej Sekcji Hydrometeorologicznej powołano Grupę Hydrometeorologiczną i Grupę Aerologiczną wyposażoną do wnętrza ruchomą stację meteorologiczną PAMS[150]. Kolejne istotne zmiany w środku organizacji tej jednostki wprowadzono zaledwie wewnątrz połowie 1968.

W okresie od chwili lipca 1948 do listopada 1967, lub nieomalże do końca omawianego do wnętrza tym rozdziale okresu działalności służby hydrograficznej MW, wykorzystywała białogłowa do realizacji pomiarów oraz działań związanych z zabezpieczeniem nawigacyjno-hydrograficznym innych okrętów MW następujące duże jednostki pływające: OH Kompas (do września 1951 nosił nazwę ORP Żuraw) plus od momentu listopada 1954 r. OH Morze Bałtyckie . Oba wymienione okręty funkcjonowały na podstawie odrębnych etatów plus podlegały poniżej względem służbowym szefowi Sztabu Głównego MW w poprzek szefa Hydrografii MW[151]. Decyzję o formalnym przydzieleniu tych jednostek do służby hydrograficznej MW podjął mózg MW poniżej skrajność listopada 1967[152]. Praktyczne wykonanie jego postanowień nastąpiło 1 stycznia 1968, jak okręty te zostały komisyjnie przekazane także oficjalnie włączone do Oddziału Zabezpieczenia Hydrograficznego MW[153].

Kierownicze stanowiska do wnętrza Szefostwie Hydrografii MW wewnątrz grudniu 1967 zajmowali: kmdr C. Spyra – zwierzchnik Hydrografii MW, kmdr por. Bohdan Rojcewicz – zastępca szefa hydrografii ds. operacyjno-szkoleniowych, kmdr ppor. Zygmunt Hundt - zastępca szefa hydrografii ds. politycznych, kmdr ppor. Kazimierz Wielebski – kierownik Wydziału Techniczno-Nawigacyjnego, kmdr ppor. Henryk Rodkiewicz – naczelnik Wydziału Hydrometeorologicznego[154] plus kmdr ppor. Marian Piotrowski – naczelnik Wydziału Kartograficznego[155]. Organizację służby hydrograficznej MW ze stycznia 1967 przedstawia schemat nr 11.